Kleurrijke geesten: Artikel lezen

Nina, op 21-jarige leeftijd kreeg jij de diagnose ADHD. Desondanks – en dat is eigenlijk het verkeerde woord – was je manager bij een gerenommeerd consultancybedrijf en richtte je neosity op, een succesvol, neuro-inclusief professioneel netwerk. Wat betekent neurodivers zijn in je dagelijkse werk?
Nina Leibel: Mijn ADHD is natuurlijk altijd bij me. Het is niet iets dat ik zomaar kan uitschakelen als ik naar kantoor ga. En het heeft even geduurd voordat ik de ’problemen’ als gevolg van mijn diagnose accepteerde. Ik vind smalltalk bijvoorbeeld moeilijk, ik heb vaak een ’nevenactiviteit’ nodig om geconcentreerd te blijven tijdens langere vergaderingen, en als de hond van mijn collega op de achtergrond blaft tijdens een Teams-vergadering, kan dat me van de wijs brengen. Als jonge professional heb ik hier lang last van gehad. Ik lette er altijd op om me aan te passen en was constant bang om te luid of te snel te zijn. Dat ’maskeren’ zorgt voor extreem veel stress en is vaak erg frustrerend. Maar nu weet ik precies hoe ik functioneer en, ik zou zelfs zeggen, dat ik professioneel niet zo snel mijn weg zou hebben gevonden zonder mijn ADHD.

Veel mensen met neurodivergentie voelen zich waarschijnlijk zoals jij aan het begin van hun carrière – en dat is ongeveer 20 procent van de bevolking. Welk advies zou je hen geven? Wat is de beste manier om met de diagnose om te gaan in een professionele context?
Je hoeft zeker niet meteen met de deur in huis te vallen. Een diagnose is altijd een ingrijpende ervaring, en die moet je eerst zelf verwerken. Het is niet nodig dat de hele afdeling alle details kent. Toch is het belangrijk dat je binnen het team open communiceert over je sterke en zwakke punten – ook al vergt dat moed. Anders kan het snel tot frustratie leiden. Ik kan bijvoorbeeld heel goed projecten structureren voor anderen, terwijl mijn eigen bureau een chaos is. Ik ben slecht in nauwkeurige organisatorische taken, en presteer het best als de deadline nadert en het project eigenlijk al in het honderd loopt. Gelukkig heb ik altijd veel begrip gehad van mijn superieuren en heb ik de vrijheid gekregen om de dingen te doen zoals ik het wil.

Hoe ziet een neuro-inclusieve werkomgeving er voor jou uit?
Het is eigenlijk heel eenvoudig: iedereen moet zijn werk zoveel mogelijk volgens zijn eigen voorkeuren kunnen inrichten. Voor sommige mensen is een koptelefoon handig, zodat ze minder snel afgeleid worden. Anderen zijn gewoon productiever in hun vertrouwde omgeving thuis dan in een open kantoorruimte. En niemand moet zich verplicht voelen om tijdens de lunch naar de kantine te gaan. Dat kan erg stressvol zijn voor wie gevoelig is voor spanningsvelden tussen mensen. Duidelijke communicatie binnen het team is ook cruciaal: Wat zijn de verwachtingen van mijn rol? Wat heeft op dit moment de hoogste prioriteit? Uitspraken als ’asap’ kunnen gemakkelijk tot misverstanden leiden, het is beter om specifieke deadlines te geven. Het mooie is: dit alles komt niet alleen ten goede aan neurodivergenten. Elk teamlid heeft baat bij een veilige ruimte waarin iedereen over zijn behoeften kan praten.

Toen je bij het consultancybedrijf werkte, gaf je leiding aan een team dat voor 70 procent uit neurodivergente collega’s bestond. En je behaalde regelmatig topcijfers.
Ja, dat toont duidelijk dat diversiteit van denken vaak leidt tot innovatieve oplossingen voor problemen. Dat komt omdat je een veel breder scala aan perspectieven en ervaringen hebt en kunt profiteren van veel verschillende sterktes – van sterk analytisch denken over precisie en aandacht voor details tot kalmte in stressvolle situaties. In tijden van een tekort aan geschoolde arbeidskrachten wordt het daarom steeds belangrijker voor bedrijven om hun angst te overwinnen en een beroep te doen op neurodivergent talent. Anders blijft er veel potentieel onbenut. In mijn ogen begint dit met een inclusieve vacature op de homepage. En AI-tools zoals ChatGPT laten zien dat dit eigenlijk helemaal niet zo ingewikkeld is: de functie ’neuro-inclusief taalgebruik’ is daar al lang beschikbaar.